Monumentum Ancyranum olarak bilinen Tapınağın, Roma Döneminde, M.Ö. 25 yılından sonra, İmparator Augustus’a bağlılık nişanesi olarak yapıldığı ve Augustus ile Tanrıça Roma’ya adandığı düşünülmektedir. Tapınak, M.S. 5. yy’da kiliseye dönüştürülmüş ve 15. yy’dan sonra tapınağın, kuzey duvarına bitişik günümüzde de halen aktif olan Hacı Bayram Camii inşa edilmiştir.

Büyük bir bölümü ile günümüze kadar ayakta kalmış olan Augustus Tapınağı, mimari öneminin yanında, duvarlarında bulunan, Roma imparatoru Augustus’un yaptığı işleri aktaran kitabeleri “Res Gestae Divi Augusti” ile önemine önem katmaktadır.

Bugün tüm dünyanın ilgi odağı Augustus Tapınağı ilk kez 1555 yılında İmparator Ferdinand’ın yolladığı Hollandalı Buysbecque tarafından keşfedilmiş ve dünya bilim çevrelerine tanıtılmıştır. Bunu takiben 1701, 1745, 1836, 1859, 1861 yıllarında çeşitli Avrupalı bilim adamları mabet ve çevresinde araştırmalar gerçekleştirmişlerdir.

Bilindiği üzere Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulması ile birlikte Arkeoloji biliminde büyük bir atılıma imza atan genç cumhuriyetin ilk arkeologları Ankara’da şehrin göbeğindeki bu eşsiz tapınakta arkeolojik çalışmalara başlamışlardır. 1930 yılında Dr. Hamit Zübeyr Koşay başkanlığında gerçekleştirilen çalışmalarda tapınağın tüm mimari yapısı ortaya konmuştur. Civarındaki modern yapılaşma ile bugünkü kaldırım yüksekliğinin çok aşağısında kalan tapınağın orijinal avlusunu çevreleyen sütunların bulunduğu yerden çok az bir kısım açıktadır. 1930’lu yıllarda ören yeri ve çevresinde gerçekleştirilen kazı ve restorasyon çalışmaları sonrasında uzunca bir süre burada çalışmalar durdurulmuştur.

Ankara’da Beş Romalı ve Dinlerin Hoşgörüsü projesi kapsamında bir kez daha Anadolu Medeniyetleri Müzesi gündemine giren Augustus Tapınağı’nda acil müdahale gerektiren hususların daha net belirlenebilmesi, röleve, restitüsyon ve restorasyon projelerinin daha sağlam temeller üzerinde hayata geçirilebilmesi amacıyla Kurtarma Kazısı, çevre düzeni, restorasyon ve koruma çalışmalarının gerçekleştirilmesine karar verilmiştir. DÖSİM Müdürlüğü’nün sağladığı ödenekle gerçekleştirilecek çalışmaların bu seneki çalışmaların amacı, 1930’lu yıllarda kazılan alanların temizlenerek yeniden açığa çıkarılması, yeni arkeolojik veriler ışığında yorumlanması, radyografik taramalar yaparak duvar bağlayıcı niteliklerinin ve sorunlarının tespiti ve buna göre röleve, restitüsyon ve restorasyon projelerinin hazırlanmasıdır.

Diğer taraftan Anadolu Medeniyetleri Müzesi Türk Müzecilik tarihinde bir ilke daha Augustus Tapınağı kazıları ile imza atmaktadır. Tapınak ve çevresinde günlük çalışmalar her gün güncellenecek şekilde an ve an www.anadolumedeniyetlerimuzesi.gov.tr adresinde yayınlanacak ve anında kamuoyu ve bilim dünyası ile paylaşılacaktır.

Anadolu Medeniyetleri Müzesi Müdür Vekili Emel YURTTAGÜL’ün başkanlığında gerçekleşecek çalışmalara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nden Arkeolog Vahap KAYA, Sanat Tarihçisi Sena MUTLU, Arkeologlar Oğuz BOSTANCI, Mehtap TÜRKMEN, Tülay ERDOĞAN Antropologlar Asuman ALPAGUT ve Banu AYGÜN ile Kültür ve Turizm Uzmanı Latif ÖZEN, Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesi Arkeoloji Bölümünden Prof. Dr. Coşkun ÖZGÜNEL, Doç Dr. Kutalmış GÖRKAY, Doç Dr. Musa KADIOĞLU, aynı üniversitenin Mühendislik Fakültesin’den Doç Dr. Y. Kağan KADIOĞLU, Yrd. Doç. Dr. Selma KADIOĞLU, Ankara Üniversitesi Başkent MYO Restorasyon ve Konservasyon Programından Doç. Dr. Y. Selçuk ŞENER, Doç. Dr. Bekir ESKİCİ, Uzman Ali Akın AKYOL, heyet üyesi olarak katılacaklardır. Interdisipliner bir çalışma gerçekleştirilecek olan arkeolojik alanda ayrıca Trieste Üniversitesinden Prof. Dr. Paula BOTTERİ başkanlığında bir heyet Ekim ayı içerisinde çalışmalara dahil olacaktır.